ACIP-TD3819: f.283ab.
ད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་གྱིས་བཤད་དེ།
གཟུགས་སྟོང་པའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་གཟུགས་སོ་ཞེས་པ་ལ། དེ་ལ་གཟུགས་སོ་ཞེས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པས་འཁྲུལ་པའི་སེམས་ཀྱིས་གཟུགས་སུ་མཐོང་ཞིང་རྟོག་པའམ།
ཚིག་གིས་ཐ་སྙད་དུ་འདོགས་པའོ། །
སྟོང་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པས་སྔ་མ་འདས་པའི་དུས་ན་ཡང་མཚན་ཉིད་མེད་པས་དམིགས་སུ་མེད། ད་ལྟར་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་ཡང་མཚན་ཉིད་མེད་དེ།
དམིགས་སུ་མེད་པས་མཐའ་ཐམས་ཅད་དང་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །
སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་གཟུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་དམིགས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ལ་གཟུགས་སོ་ཞེས་ཚིག་གི་ཐ་སྙད་དུ་བཏགས་ལ། དེ་གུད་ན་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་གཟུགས་སོ། །
གཟུགས་ལས་སྟོང་པ་ཉིད་གཞན་མ་ཡིན། སྟོང་པ་ཉིད་ལས་ཀྱང་གཟུགས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི།
གཟུགས་སྤངས་ཏེ་སྟོང་པ་ཉིད་བཙལ་དུ་མི་རྙེད་པས་ན་གཟུགས་ལས་སྟོང་པ་ཉིད་གཞན་མ་ཡིན་ཞེས་བྱའོ། །
བརྗོད་དུ་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ལ་གཟུགས་སོ་ཞེས་ཚིག་གི་ཐ་སྙད་དུ་བཏགས་པ་གུད་ན་མི་འདུག་ཅིང་མི་རྙེད་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་ཀྱང་གཟུགས་གཞན་མ་ཡིན་ཞེས་བྱའོ། །
今度は、空性の特性の意味で説明して「色は空。空であることも色」と言います。
そのうち「色である」とは、空性の本質（自性）が分からないから、［凡夫の］迷った心で色と観（体感し）分別します。あるいは言葉で言い慣わしとして仮設（記号づけて仮象）することです。
「空である」とは、色の本質は空性だから、過去には形相がない（無相）ので知覚としてない（無功用）。現在と未来でも形相がない。つまり知覚としてないので、有無というようなあらゆる論理的限界やあらゆる物事として持続しないので空性と言います。
「空であることも色である」とは、空性も知覚としてない本質を「色である」と言葉の言い慣わしとして仮設して、その一方に留まらないので空性も色です。
「色と空性は異ならない。空性と色は異ならない」とは、色であれば言い表せない空性であり、色を捨てて空性を求めても得られないから「色と空性は異ならない」と言います。
言い表せない空性であるもの、それに「色である」という言い習わしを仮設した側になく、得られないから「空性と色は異ならない」という。
テキスト
論文
Elaboratiors on Emptiness, 1996, Princeton University Press, p.143以下
「ジュニャーナミトラ著<般若心経解説>試訳」『大崎学報』148, 1992
最終更新：2013年06月22日 07:11
